Sự hình thành và phát triển của Thư viện gắn liền với từng giai đoạn phát triển của Nhà trường. Từ khi thành lập năm 1961, Thư viện là một bộ phận thuộc Phòng Đào tạo, phục vụ nhiệm vụ giảng dạy và học tập của Nhà trường trong giai đoạn đào tạo trình độ trung cấp. Đây là thời kỳ Thư viện còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nguồn học liệu còn hạn chế, hoạt động phục vụ chủ yếu được thực hiện thủ công nhưng đã từng bước hình thành nền tảng đầu tiên cho công tác thông tin – thư viện của Nhà trường sau này.
Đến năm 1996, khi Nhà trường được nâng cấp lên trình độ cao đẳng, hoạt động thư viện cũng từng bước được mở rộng cả về quy mô và chức năng phục vụ. Giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2004, đơn vị mang tên Tổ Thư viện – Tư liệu. Đây là giai đoạn Thư viện được quan tâm đầu tư nhiều hơn về nguồn tài liệu, cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo ngày càng phát triển của Nhà trường.
Năm 2005 đánh dấu bước phát triển quan trọng khi Trường chính thức được nâng cấp lên thành trường đại học. Từ năm 2005 đến năm 2024, đơn vị được kiện toàn với tên gọi Trung tâm Thông tin – Thư viện. Trong giai đoạn này, Thư viện từng bước hiện đại hóa hoạt động, mở rộng nguồn học liệu, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và phục vụ, đáp ứng yêu cầu đào tạo đại học, nghiên cứu khoa học và hội nhập giáo dục.
Từ năm 2025 đến nay, Trung tâm Thông tin – Thư viện sáp nhập với phòng Công tác sinh viên thành phòng Công tác sinh viên và Thư viện.
Hành trình phát triển
Trong suốt nhiều năm qua, Thư viện đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng của Nhà trường.
Nguồn tài nguyên thông tin ngày càng được bổ sung phong phú với hàng chục nghìn đầu sách, giáo trình, tài liệu tham khảo, luận văn, luận án, tạp chí khoa học và các cơ sở dữ liệu điện tử thuộc nhiều lĩnh vực chuyên ngành. Một trong những dấu ấn nổi bật của Thư viện trong những năm qua là hoạt động phối hợp in mới và tái bản giáo trình phục vụ các chuyên ngành đào tạo. Trung bình mỗi năm, Nhà trường tổ chức in mới và tái bản hàng trăm đầu giáo trình, tài liệu do giảng viên biên soạn, phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Đây không chỉ là nguồn học liệu quan trọng mà còn thể hiện năng lực học thuật và sự chủ động của đội ngũ giảng viên ULSA trong xây dựng chương trình đào tạo.
Song song với việc phát triển nguồn tài nguyên, Thư viện cũng chú trọng đổi mới hoạt động phục vụ bạn đọc theo hướng chuyên nghiệp, thân thiện và hiện đại. Không gian thư viện từng bước được cải tạo theo mô hình học tập mở, tạo môi trường thuận lợi cho việc tự học, học nhóm và nghiên cứu. Hoạt động hướng dẫn kỹ năng tìm kiếm thông tin, khai thác học liệu và sử dụng tài nguyên số được triển khai thường xuyên, góp phần nâng cao năng lực tự học và kỹ năng nghiên cứu cho bạn đọc.
Hiện nay, đội ngũ cán bộ thư viện gồm 11/23 viên chức, người lao động của Phòng đang trực tiếp thực hiện các hoạt động nghiệp vụ, quản lý và phục vụ bạn đọc. Với tinh thần trách nhiệm, chuyên môn ngày càng được nâng cao và khả năng thích ứng với chuyển đổi số, đội ngũ cán bộ thư viện đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng hoạt động thư viện trong toàn trường.
Cán bộ nữ Bộ phận Thư viện
Mỗi năm, Thư viện phục vụ từ 20.000 đến 30.000 lượt bạn đọc là viên chức, người lao động, người học của Nhà trường. Không chỉ phục vụ trực tiếp tại thư viện, các dịch vụ hỗ trợ trực tuyến cũng ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho người học trong môi trường giáo dục số.
Sinh viên nghiên cứu tài liệu tại Thư viện
Sinh viên học tập tại phòng Đọc Thư viện
Thư viện đóng vai trò là cầu nối tri thức quan trọng giữa giảng viên, sinh viên với các nguồn học liệu khoa học trong và ngoài nước. Các dữ liệu thư mục, tài liệu số hóa và hệ thống tra cứu trực tuyến đã hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động nghiên cứu, biên soạn giáo trình, thực hiện đề tài khoa học các cấp cũng như công bố khoa học của đội ngũ giảng viên Nhà trường.
Bên cạnh đó, Thư viện còn tích cực tham gia các hoạt động phục vụ cộng đồng, lan tỏa văn hóa đọc và xây dựng môi trường học tập suốt đời. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, giới thiệu sách chuyên đề, trưng bày tài liệu, hỗ trợ học liệu cho người học… đã góp phần xây dựng hình ảnh thư viện thân thiện, gần gũi với người đọc.
Đổi mới hoạt động và đẩy mạnh chuyển đổi số
Trong những năm gần đây, Thư viện đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động quản lý và phục vụ bạn đọc. Hệ thống quản lý thư viện điện tử được triển khai giúp tự động hóa nhiều quy trình nghiệp vụ như bổ sung, biên mục, quản lý mượn – trả tài liệu, thống kê và tra cứu dữ liệu. Bạn đọc có thể tìm kiếm tài liệu trực tuyến nhanh chóng, thuận tiện thông qua hệ thống OPAC và các nền tảng số của thư viện.
Cùng với quá trình hiện đại hóa, công tác xử lý nghiệp vụ thư viện ngày càng được đổi mới và chuyên nghiệp hóa. Các hoạt động biên mục, phân loại, xây dựng cơ sở dữ liệu thư mục, quản lý tài liệu số được triển khai theo hướng chuẩn hóa nghiệp vụ và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên thông tin mà còn góp phần rút ngắn thời gian phục vụ và nâng cao trải nghiệm của bạn đọc.
Hoạt động số hóa tài liệu cũng được đẩy mạnh nhằm xây dựng kho học liệu số phục vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nhiều giáo trình, luận văn, luận án, tài liệu nội sinh có giá trị đã được số hóa, lưu trữ và cung cấp dưới dạng trực tuyến, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi cho người học và giảng viên.
Đồng thời, Thư viện từng bước đổi mới phương thức phục vụ theo hướng lấy người học làm trung tâm. Việc kết hợp giữa thư viện truyền thống và thư viện số giúp mở rộng không gian học tập, tạo điều kiện để người học chủ động khai thác tri thức trên nhiều nền tảng khác nhau. Không chỉ phục vụ trực tiếp tại thư viện, các dịch vụ hỗ trợ trực tuyến như tư vấn thông tin, hướng dẫn khai thác cơ sở dữ liệu, cung cấp tài liệu điện tử… ngày càng phát huy hiệu quả trong môi trường giáo dục số.
Năm học 2025 – 2026 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của Thư viện trong tiến trình hiện đại hóa và chuyển đổi số toàn diện. Với sự quan tâm đầu tư của Nhà trường, Thư viện đã triển khai hệ thống phần mềm quản lý thư viện điện tử và thư viện số mới, tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng mô hình thư viện hiện đại, thông minh và kết nối.
Việc đầu tư phần mềm thư viện tích hợp đã giúp đồng bộ hóa dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý và tối ưu quy trình phục vụ bạn đọc. Từ khâu bổ sung tài liệu, biên mục, quản lý kho sách đến tra cứu và thống kê dữ liệu đều được thực hiện trên nền tảng số hóa hiện đại, góp phần giảm thiểu thao tác thủ công và nâng cao tính chính xác trong quản lý.
Song song với đó, hệ thống thư viện số được đầu tư và phát triển mạnh mẽ, cho phép người học và giảng viên truy cập tài liệu trực tuyến thuận tiện hơn bao giờ hết. Kho học liệu số không ngừng được mở rộng với nhiều giáo trình điện tử, tài liệu tham khảo, luận văn, bài giảng số và tài nguyên học tập phục vụ đào tạo theo định hướng chuyển đổi số giáo dục đại học.
Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ mà còn thể hiện quyết tâm của Nhà trường trong việc xây dựng hệ sinh thái học tập số hiện đại, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế. Việc ứng dụng phần mềm thư viện điện tử và thư viện số cũng tạo điều kiện để Thư viện nâng cao chất lượng thống kê, phân tích dữ liệu hoạt động, phục vụ công tác quản trị, liên kết khai thác cơ sở dữ liệu từ hệ thống đại học bên ngoài.
Trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số và hội nhập quốc tế, Thư viện xác định tiếp tục đổi mới là yêu cầu tất yếu để phát triển bền vững.
Trong thời gian tới, Thư viện sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng nguồn tài nguyên học liệu điện tử, nâng cao chất lượng dịch vụ thư viện và phát triển các không gian học tập hiện đại, thân thiện. Đồng thời, đơn vị sẽ tăng cường khai thác dữ liệu phục vụ quản trị đại học, kiểm định chất lượng và hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và khẳng định vị thế của Trường Đại học Lao động – Xã hội trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Hội thảo và ký cam kết chia sẻ tài nguyên thông tin giữa các Cơ sở giáo dục đại học
